Instrumentarium submilimetrowe osiągnęło wymagane parametry dopiero po 13 latach od odkrycia dysku (3 Pietoris. Przełom nastąpił wraz ze skonstruowaniem Submillimeter CommonUser Bolometer Array (SCUBA) bardzo czułej kamery rejestrującej fale submilimetrowe, którą zamontowano na James Clerk Maxwell Telescope w obserwatorium znajdującym się na szczycie Mauna Kea na Hawajach. W 1997 roku grupa naukowców kierowana przez Wayne’a S. Hollanda i Jane S. Greaves, pracujących wtedy w Joint Astronomy Center na Hawajach, użyła jej do wykonania zdjęć kilku gwiazd obserwowanych wcześniej przez IRAS. Na uzyskanych obrazach stwierdzono obecność dysków wokół gwiazd innych niż (3 Pictoris. Do dziś, dzięki kamerze SCUBA, Kosmicznemu Teleskopowi Hubble’a oraz naziemnym teleskopom wyposażonym w detektory podczerwieni, udało się otrzymać zdjęcia kilkunastu dysków.

niektórych przypadkach okazało się jednak, że odkryta przez IRAS nadwyżka podczerwieni pochodziła od niezwiązanych z daną gwiazdą obłoków międzygwiazdowych lub od leżących daleko za gwiazdą obiektów tła. DYSKI PYŁOWE wokół innych gwiazd są na ogół znacznie większe i chłodniejsze niż „nasz” dysk zodiakalny. Różnicę tę udało się częściowo objaśnić 10 lat temu, dzięki odkryciom dokonanym w Układzie Słonecznym. Na początku lat dziewięćdziesiątych astronomowie potwierdzili istnienie Pasa Kuipera pierścienia lodowych ciał, który według hipotezy postawionej na początku lat pięćdziesiątych przez Gerarda Kuipera miał rozciągać się od orbity Neptuna daleko poza orbitę Plutona [patrz: Jane X. Luu i David C. Jewitt „Pas Kuipera”; Świat Nauki, lipiec 1996]. Zderzenia w tym pasie powinny wytworzyć drugi, stosunkowo chłodny dysk pyłowy. Niestety, dostrzec go jest bardzo trudno, ponieważ wraz z Ziemią jesteśmy „zanurzeni” w cieplejszym i znacznie jaśniejszym dysku zodiakalnym.

Pyłowy dysk Kuipera jest znacznie bardziej podobny do dysków krążących wokół innych gwiazd niż dysk zodiakalny. Jednak w kilku przypadkach w centrum rozległego i chłodnego dysku pozasłonecznego udało się dostrzec dysk znacznie mniejszy i cieplejszy, który można uznać za odpowiednik dysku zodiakalnego. Mimo że dysk Kuipera rozciąga się dalej od Słońca i przypuszczalnie zawiera dziesięciokrotnie więcej pyłu niż dysk zodiakalny, to i tak jest dużo mniejszy od dysków pozasłonecznych. W dysku (3 Pictoris jest przynajmniej 10 000 razy więcej pyłu niż w całym Układzie Słonecznym! Tempo, w jakim planetozymale zderzają się i rozsiewają pył, zależy od kwadratu ich liczby; a zatem wokół (3 Pictoris musi krążyć sto razy więcej planetozymali niż wokół Słońca. Astronomowie sądzą, że obfitość pyłu jest powiązana z wiekiem układu: Słońce ma już 4.5 mld lat, podczas gdy |3 Pictoris „zaledwie” 15 min.

Tagi: gwiazda, księżyc, dysk

Katalog

Partnerzy

prywatny detektyw warszawa

Reklama