nwp.org.pl gwiazdy
Kosmolodzy nie potrafią
to bezsprzecznie osiągnięcie XX wieku. Dopiero w latach dwudziestych uświadomiliśmy sobie, że nasza Droga Mleczna wraz z jej 100 mld gwiazd jest tylko jedną spośród milionów galaktyk. Od tego czasu nasza empiryczna wiedza o Wszechświecie stale rośnie. Potrafimy już umieścić cały Układ Słoneczny w większym ewolucyjnym kontekście i prześledzić wstecz drogę wchodzących w jego skład atomów aż do pierwszych chwil po Wielkim Wybuchu. Jeśli kiedyś odkryjemy obce cywilizacje, być może jedyną łączącą nas z nimi rzeczą okaże się zainteresowanie kosmosem, z którego wszyscy się wywodzimy. Dzięki najnowszym obserwatoriom naziemnym i orbitalnym astronomowie ...
Eteryczne zmarszczki
To Albert Einstein pierwszy przewidział w 1918 roku istnienie tych eterycznych zmarszczek czasoprzestrzeni, które twierdził są nieuniknioną konsekwencją jego ogólnej teorii względności. Jak wynika z teorii Einsteina, siły przyciągania, które nazywamy grawitacją, występują, ponieważ masywne obiekty zakrzywiają wokół siebie czterowymiarową strukturę Wszechświata. Jeśli jakieś gęste, masywne ciało porusza się gwałtownie w przestrzeni, ta w odpowiedzi wibruje i drży. Gdy na przykład gwiazda olbrzym wyczerpie zapasy paliwa jądrowego, może eksplodować w wybuchu zwanym supernową, który jasnością dorównuje blaskowi 10 mld Słońc. Astronomowie sądzą, że zewnętrzne warstwy takiej gwiazdy zostają odrzucone w przestrzeń, podczas ...
Kosmiczny teleskop
Ich zdjęcia, wykonane przez Kosmiczny Teleskop Hubblea, hipnotyzują pięknem. Mylącą nazwę "mgławice planetarne" wprowadził 200 lat temu angielski astronom William Herschel. Był on odkrywcą licznych mgławic rozmytych, przypominających obłoczki obiektów, które można dostrzec tylko przez teleskop. Ponieważ wiele z nich ma kształt z grubsza okrągły, przypominały Herschelowi odkrytą również przez niego zielonkawą planetę Uran. Sądził, że obiekty te są układami planetarnymi, które na naszych oczach formują się wokół młodych gwiazd. Nazwa jest używana do dziś, mimo że w rzeczywistości mgławice planetarne powstają z materii traconej przez umierające gwiazdy i patrząc na nie, ...
Mechanizm działania
Teraz astrofizycy poznali mechanizm działania jeszcze potężniejszych źródeł promieniowania, takich jak kwazary i aktywne jądra galaktyk (niezwykle jasne centra galaktyk, które zapewne również czerpią energię z materii opadającej na supermasywną czarną dziurę). Obecnie naukowcy badają, w jaki sposób niestabilność magnetorotacyjna rozwija się w różnych sytuacjach fizycznych i czy za jej pomocą da się wytłumaczyć różnice zaobserwowane między poszczególnymi typami dysków akrecyjnych. Na przykład niektórzy badacze sprawdzają, czy turbulencja MRI rozwija się w dyskach protoplanetarnych, a jeśli tak, to jakie formy przybiera. Z powodu znacznie słabszej grawitacji gwiazdy centralnej dyski te są o ...
Obserwacje
Obserwacje rzeczywiście sugerują, że z czasem zmniejsza się ilość pyłu [ilustracja na stronie 55], prawdopodobnie dlatego, że maleje liczba planetozymali. Podczas zderzeń obiekty te co najmniej częściowo zamieniają się w pyl, a zaburzenia grawitacyjne, jakim ulegają pod wpływem planet, mogą wyrzucać je poza obręb dysku lub spychać na centralną gwiazdę. W widmie (3 Pictoris zaobserwowano linie absorpcyjne, które pojawiają się i znikają. Astronomowie wywnioskowali, że powstają one podczas spadku komet na tę gwiazdę. Ocenia się, że w ciągu roku kończy w ten sposób życie około 200 komet. W czasach swej młodości Układ ...
Ruch planet. - Wędrując po niebie
Fascynacja niebem, słońcem i gwiazdami była od zawsze. Już w starożytności dokonywano odkryć w tej dziedzinie. Stało to się wtedy, kiedy nasi przodkowie badali niebo z miejsc pozbawionych chmur, takich jak pustynie w Południowej Ameryce, Bliskim Wschodzie, Afryce. Spośród starożytnych astronomów największa wiedzę posiadali ci, pochodzący z Mezopotamii. Uważali, że każdemu z bogów przypisany jest jakiś obiekt na niebie. Wznosili wysokie wieże, by obserwować wschody i zachody słońca, księżyca oraz gwiazd, a swoje obserwacje zapisywali na glinianych tabliczkach. Na jednej z takich tabliczek opisano cykl obrotu Wenus. Jest to pierwsza obserwacja uwieczniona ...
Scenariusz
Choć wydaje się dziwne, że niektóre cząstki powinny być uwięzione w ścianie, podobne zjawiska są dość powszechne. Na przykład elektrony w miedzianym drucie mogą się poruszać tylko w jednym wymiarze wzdłuż drutu i nie przenikają do otaczającej trójwymiarowej przestrzeni. Podobnie fale na wodzie przemieszczają się głównie na powierzchni oceanu, a nie w całej jego objętości. Opisywany tu scenariusz, w którym wszystkie cząstki z wyjątkiem grawitonów są uwięzione w ścianie, jest naturalną konsekwencją teorii strun. Jednym z głównych osiągnięć tej teorii, dzięki którym przełom stał się możliwy, było zdanie sobie sprawy z istnienia ...
Uwolniony pył
Niemal wszystkie zdjęcia dysków pyłowych, jakimi dysponujemy w tej chwili, zostały wykonane w ciągu ostatnich kilku lat po części w obserwatoriach naziemnych, po części zaś w orbitalnych. Najnowsze z nich pochodzą z Advanced Camera for Surveys (ACS), instrumentu zainstalowanego w 2002 roku na Kosmicznym Teleskopie Hubblea, oraz z Kosmicznego Teleskopu Spitzera (Spitzer Space Telescope), pracującego w podczerwieni odpowiednika teleskopu Hubblea, umieszczonego na orbicie w sierpniu 2003 roku. To, co astronomowie ujrzeli na najnowszych zdjęciach, było dla nich prawdziwą niespodzianką. Okazało się że dyski są bardzo zróżnicowane. Niektóre z nich wyglądały jak gigantyczne ...
Katalog